Wat met PFAS en eitjes uit eigen tuin?

Contaminatie van eieren door vervuilende stoffen in het milieu haalt geregeld de media. Het gaat over PFAS, dioxines of pcb’s. De gehaltes zijn hoger bij eieren van kippen die buiten lopen dan van kippen die nooit uit hun stal komen. 

Wat is PFAS?

PFAS is de verzamelnaam voor chemische stoffen waarin een combinatie van fluor en alkylgroepen voorkomt. Ze komen niet van nature voor in het milieu. PFAS zijn bestand tegen hoge temperaturen en zijn water-, vuil-, en vetafstotend. Daarom worden ze veel gebruikt in industriële toepassingen en consumentenproducten. Denk aan de antiaanbaklaag in pannen, cosmetica, textiel, brandblusschuim, schoonmaakmiddelen of smeerolie. De hoogste gehaltes in het milieu liggen in de buurt van PFAS-producerende fabrieken, bijv. 3M in Zwijndrecht (België) of Chemours in Dordrecht (Nederland), bij sites waar PFAS verwerkt worden in andere producten en bij het gebruik van brandblusschuim. 

De mens neemt PFAS vooral op via voedsel (vis, schaaldieren, orgaanvlees, eieren, melkproducten). Ze stapelen zich op in het menselijk lichaam en breken enorm traag af. Het is niet duidelijk hoe PFAS in eieren terechtkomen. Door hun talrijke toepassingen en de moeilijke afbreekbaarheid zijn ze overal in de bodem en het oppervlaktewater beland. Verkennend onderzoek van het Louis Bolk Instituut in Nederland bij zeven particuliere kippenhouders in 2024 toonde een duidelijke relatie tussen PFAS in de bodem van de ren en in de eieren, wat betekent dat bodemverontreiniging een belangrijke bron kan zijn. Voeder en grit bleken geen significante bron van PFAS te zijn. Enkele maanden later toonde onderzoek van adviesbedrijf Arcadis in Zuid-Holland dat bodemdieren zoals regenwormen PFAS kunnen accumuleren. Daarom veronderstelt men op dit ogenblik dat kippen PFAS opnemen door in vervuilde grond te pikken en regenwormen te verorberen. Vervolgonderzoek is nodig om dat te bevestigen.

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in Nederland publiceerde in 2025 zijn resultaten over de hoeveelheid PFAS die mensen opnemen via analyses van particuliere eieren van 60 locaties, verspreid over heel Nederland. Die hoeveelheden zijn vergeleken met de gezondheidskundige grenswaarde. Via de eieren van 31 locaties krijgen mensen al meer PFAS binnen dan de gezondheidskundige grenswaarde als zij 1 ei of minder per week eten. Op 10 locaties kunnen ze maximaal 1 ei per week eten, op 5 locaties is dat bij maximaal 2 eieren het geval, op 3 locaties bij maximaal 3 en op 2 locaties bij maximaal 4 eieren. Op 9 locaties kunnen mensen elke week meer dan 4 eieren eten zonder de grenswaarde te overschrijden. Je kunt aan een ei niet weten of er veel of weinig PFAS in zit. Daarom raadde het RIVM voor heel Nederland af om producten met veel PFAS, zoals particuliere eieren, te eten.

In Vlaanderen stelt het Departement Zorg sinds 2025 dat je door PFAS 2 eieren per week van eigen kippen mag eten. Kwetsbare mensen zoals ouderen, kinderen tot 12 jaar, personen met een verzwakt immuunsysteem en vrouwen die zwanger willen worden, zwanger zijn of borstvoeding geven, eten het best niet meer dan 1 ei per week. Het Departement Zorg raadt ook aan om af te wisselen met eieren uit de winkel.

Image

Maatregelen tegen PFAS, dioxines en pcb’s in je eieren

PFAS en dioxines vormen geen acuut gezondheidsrisico. Het gaat erom blootstelling te beperken waar het kan, om zo de opname in je lichaam te vermijden. Daarom zijn maatregelen nuttig om de opname van dioxines en PFAS door je kippen te beperken. 

Als kippenliefhebber ga je uit van het natuurlijk gedrag van kippen. Kippen zijn scharreldieren en hebben veel ruimte en afwisseling in de buitenlucht nodig. Dat natuurlijk recht van kippen komt door de discussie rond PFAS en dioxines in het gedrang. Kippen leven buiten, ze zitten niet onder een stolp. Je kunt achtergrondbesmettingen niet uitsluiten. Professionele kippenhouders met gesloten stallen beweren dat hun eieren de oplossing bieden. Hun dieren zitten proper binnen, ze pikken niet in mogelijk vervuilde grond, de eieren bevatten geen of minder PFAS en dioxines. Maar het welzijn van die kippen laat vaak te wensen over, met verenpikken en kannibalisme als gevolg. Het is absurd om dat als de nieuwe standaard naar voren te schuiven.

De overheid volgt die tunnelvisie op PFAS, dioxines en het ei zonder oog voor het groter geheel. Ze stelt dat je geen of minder eieren van eigen kippen mag eten en moet afwisselen met eieren uit de winkel. Die zijn gecontroleerd en de kippen zijn afgeschermd van vervuiling. Velt staat voor een brede, holistische benadering waarbij in eerste instantie de oorzaken van de PFAS- en dioxines-besmettingen aangepakt worden. Jij en je kippen zijn het slachtoffer, je verdient ondersteuning, geen hoongelach vanuit de professionele sector.