Dankzij de Velt-samenaankoop biologische zaden kan je kennismaken met één van de verschillende coöperaties van biologische zaadtelers: de Vlaamse vzw Vitale Rassen.

Al decennialang won biologisch tuinbouwbedrijf Akelei in Schriek zelf zaad van prei, pastinaak, rode biet en nog een tiental andere gewassen. Zo bouwde het bedrijf verder op de levendige traditie van generaties tuinders uit de streek. Ook bij een groep gelijkgestemde Vlaamse bioboeren leefde die passie. Ze wisselden ervaring en zaden uit, ontmoetten elkaar op vormingsdagen en zetten www.zelfzadentelen.be op. Die website, en de organisatie zelf, verpopte vanaf 2019 tot www.vitalerassen.be. Wij stelden hen de vraag waarom zaadvaste vitale groenterassen nu zo belangrijk zijn.

'Het gaat vooral om diversiteit. Diversiteit, dat is de rijkdom van het leven, met al zijn overvloed en weerbaarheid. Vitale Rassen is een van de vele mooie initiatieven die rond diversiteit ontstaan.'

'Op www.vitalerassen.be lees je de hele visie, krijgen alle boeren een gezicht en zie je dus wie welk ras vermeerdert. De grote variatie aan groenterassen die we vandaag kennen, werd ontwikkeld of ‘veredeld’ door veel ervaren boeren, mensen met stielkennis. Door jaarlijks de beste planten te selecteren, die zaad te laten dragen en dit zaad terug uit te zaaien ontwikkelden ze eigen groenterassen, aangepast aan de omstandigheden van hun streek.'

'Eeuwenlang selecteerden de boeren niet louter op kiloopbrengst, maar ook op weerstand, groeikracht, smaak, kleur en aroma. Zo ontstond in de hele wereld een grote diversiteit aan tuindersselecties. Sinds 1950 namen gespecialiseerde zaadfirma’s dat selectiewerk over: zij ontwikkelen op grote schaal een beperkt aantal hoogproductieve rassen. Vaak zijn die gewassen hun vermogen tot voortplanting kwijtgeraakt en zijn ze gepatenteerd: het levenskrachtige zaad blijft zo in handen van die grote firma’s en de boer is van de vrijheid beroofd om zelf zaad te vermenigvuldigen.'

'Deze nieuwe rassen sluiten niet meer aan bij de noden van de biologische landbouw: de diversiteit en aanpassing aan verschillende bodems en klimaten is verdwenen, ze zijn gevoeliger voor ziekten, plagen en droogtes, en ze zijn vaak hun specifieke eigen smaak kwijtgeraakt. Bovendien grijpen die multinationals ook in in het genetische materiaal van veel gewassen. Wij, boeren van Vitale Rassen, nemen de macht over zaadselectie terug in eigen handen. Voor ons primeren smaak, aroma en kleur op uniformiteit en kiloopbrengst. Voor ons is het belangrijk om gewassen zo te veredelen dat ze veerkrachtig zijn in een veranderend klimaat. De brede genetische basis van onze groenten zorgt voor kwaliteiten zoals veerkracht, vitaliteit en weerbaarheid. En al die goede kwaliteiten in ons voedsel, zouden die ook niet wat bij ons teweegbrengen?'